Beni bir kişi anladı, o da yanlış anladı

Elia Kazan, Tenesse Wiliiams’ın “İhtiras Tramvayı” oyununu Broadway’de sahneye koyuyormuş. Yazar gelip provaları görmüş ve beğenmemiş. Bu memnuniyetsizliğin sebebini soran Kazan’a demiş ki: “Sen karakterleri çok katı çiziyorsun. Oysa hayat bir yanlış anlamalar yumağıdır. Herkes birbirini kendi egosunun çatlaklarından seyreder. Bu yüzden de insanlar birbirlerini hep yanlış anlarlar. “Elia Kazan usta yazarın bu öğüdünü tutmuş ve yeni bir anlayışla sahneye koyduğu oyun büyük bir başarı kazanmış. Hayat gerçekten de bir yanlış anlamalar ve yanlış anlaşmalar yumağı. O ünlü söz de bu yüzden söylenmiş: “Hayatta beni bir kişi anladı ama o da yanlış anladı.”

Yanlışlıklar bazen bu kadar karmaşık ve insan ilişkilerine bağlı da olmuyor. Bir örnek vereyim: Dünkü yazımı telefonla yazdırdım. Mardin Vali’sinden söz eden yazımda sık sık dinamik vali sözünü kullandım. Ama gazeteyi alınca bir de ne göreyim. Benim bütün dinamik sözleri dinamit oluvermiş. Telefonda yazan kişi, valiyi dinamite çevirmiş. Gerçi Temel Koçaklar dinamit gibi bir vali ama benim amacım dinamizmini anlatmaktı.

Telefonda yanlış anlaşılmanın bir başka enfes örneğini Peter Ustinov anlatmıştı. Bir Amerikan firmasıyla Japon firması ortak bir otomobil üretmeye karar vermişler. Her şey karara bağlanmış yalnız Japonlar üretecekleri modelin ismini kendileri koyma konusunda ısrar etmişler. Amerikalılar da tamam demiş. Bir iki ay sonra Teksas’taki sorumlu kişi Japonlardan bir telefon almış. Japon firması modelin isminin “starion” olmasını istiyormuş. Amerikalı bu işe pek anlam verememiş; “starion” ismi biraz saçma gelmiş ama anlaşma bozulmasın diye peki demiş. Ve araba starion markasıyla piyasaya sürülmüş. Neden sonra anlaşmış ki Japonlar aslında “stallion” yani kısrak demek istermiş. L ve r harflerini hep karıştırdıkları için starion demişler. Telefondaki bir telaffuz hatasına kurban giden otomobil bugün hala aynı isimler satılıyor.

Bir başka otomobil ismi yanlışlığı da Chevrolet’nin “Nova” markasında yaşanmış. Bu modeli piyasaya süren Chevrolet firması hayretle Latin Amerika’daki satışlarının çok düşük olduğunu görmüş ve nedenini araştırmaya koyulmuş. Acaba Latinler arabanın şeklini mi beğenmediler, fiyatını mı fazla buldular derken gerçeğe ulaşmışlar. Nova ismi İspanyolca “no va” yani “gitmiyor” anlamında. Eee, durup dururken kim “gitmiyor” diye bir araba almak ister ki. Bu yüzden Nova modeli Latin Amerika’da fiyasko olmuş.

Bu örnekleri uzatmak mümkün ama ben burada keseyim. Çünkü neme lazım; bu yazıyı da telefonla yazdıracağım ve satırlar arttıkça sürprizlerle karşılaşma ihtimali artacak.