Harun Reşit deyip de geçmeyin. Yaşamı Binbir Gece Masalları’na geçmiş bir büyük halife. Ve bir satranç ustası. Bağdat yüzyıllarca bir satranç merkezi olmuş. Bugünkü Moskova gibi bütün satranç şampiyonları bu şehirden çıkarmış. Şehirde satranç açılışları ve kritik pozisyonlarla ilgili yüzlerce kitap yazılmış. Satranç ustalarının en büyüğü ise As Suli. As Suli yalnız satranç şampiyonu olmakla kalmıyor; aynı zamanda şair ve siyaset adamı. Hazar denizi yakınlarında doğmuş. Aynen satranç şampiyonu Garry Kasparov gibi. Gençlik yıllarında Bağdat’a giderek Halife Muktefi’nin favori satranç oyuncusu olmuş. Ama 940 yılında yaptığı bir siyasi yorum yüzünden Bağdat’tan kaçmak zorunda kalmış ve Basra’da 92 yaşında ölmüş. Tarih kitapları da yazmış olan As Suli’nin engin kültürüne ve sohbetlerine doyum olmazmış. Bu büyük adam bir satranç bulmacası hazırlamış ve bunu dünyada kimsenin çözemeyeceğini öne sürmüş. Demiş ki: “Ben çözümünü göstermedikçe dünyada hiç kimse bu bulmacayı çözemez.” Gerçekten de bulmaca yüzyıllar boyunca çözülememiş. Yakın zamanlarda büyük satranç ustaları, çok gelişmiş bilgisayarlarda yaptıkları çalışmalarla çözümü bulabildiler. Yani bulmaca yaklaşık olarak 1000 yıl sonra çözülebildi. Bilgisayar yardımı olmasaydı, insanlığın zekası bunu çözmeye yetmeyecekti. Bir zamanların dünya başkenti, kültür şehri Bağdat, bugün ne yazık ki İmam Gazali’den sonra İslam dünyasını karartan düşünce ve bilim düşmanlığının acı meyvelerini topluyor. Dinin yobazca yorumlanışı Bağdat’ın belini bükmüş. Öteki Müslüman ülkeler gibi…
