O meşhur sözü Churchill mi söylemişti? Hani, “Demokrasi mevcut rejimlerin içinde en az kötü olanıdır” sözünü. Kim söylemiş olursa olsun doğru. Demokrasinin vazgeçilmez olduğu, yerine hiçbir rejimin ikame edilemeyeceği ortada. Seçimle işbaşına gelen bir hükümetin tek gidiş yolu yine başka bir seçim. Ve demokrasinin en büyük erdemi, kendini düzeltme olanağına sahip olması. Eğer bir hükümet yanlış yapıyorsa, halk birkaç yıl sonra onu değiştirme şansına sahip. İşte vazgeçilmez olan da bu. Mesela 1960 yılında bir darbe yapılmasa ve Menderes hükümeti seçimle gitseydi, Türkiye bu kadar büyük acıları ve onu takip eden sıkıntıları yaşamayacaktı. Çünkü sonsuza kadar süren bir hükümet olamaz. Her hükümet er geç yenilgiyi tadar. Şu anda Türkiye’yi yöneten hükümet de gidecektir. Ve gitmesinin tek yolu, başka kadroların ortaya çıkıp “Biz Türkiye’yi daha iyi yönetiriz. Daha demokrat, daha zengin, daha Avrupalı bir ülke haline getiririz” iddiasını dillendirmesi ve halkı buna ikna etmesidir. Başka bir yol yok.

Bütün bunlar doğru ama bu doğrular demokrasi denilen sistemin zaafları üzerinde düşünmeye de engel değil. Bugüne kadar demokrasi ile liberal ekonomi arasında doğrudan bir bağ vardı. Bu iki sistem birbirini destekliyor, besliyor ve büyütüyordu. Bugün liberal ekonomi de insan hırsının kurbanı haline geldi, demokratik rejimler de… Bu hastalıklar nasıl geçecek, ne zaman düzelecek bilen yok. Çünkü iki krizin de altında insan egosu, insan hırsı ve bunun yarattığı “haydutluk” var. Bu “ahlaki krizi” aşmadan haydutluğu yenmek zor.

Demokrasi, bazen çok yadırgatıcı liderler ortaya çıkarabiliyor. Bunun en çarpıcı örneklerinden birisi Berlusconi. İtalya gibi bir kültür ülkesinin başında, telekızlarla gönül eğlendiren, adı sık sık yolsuzluk skandallarına karışan, dünyaya metelik vermeden istediği gibi davranan, seçmene ve basına sürekli olarak nanik yapan bir lider var. Ve bu lider önümüzdeki dönem cumhurbaşkanı seçilecek, daha yıllarca İtalya’nın kaderini belirleyecek. Gülü seven dikenine katlanır derler ama demokrasi sevdasının bizi Bush’lara , Berlusconi’lere mahkum etmesi de kolay kolay hazmedilemiyor.