BİZİM sık sık değiştirdiğimiz ev telefonunu çok az kişi bilir.
Bu yüzden arayan kişiyi tahmin etmemiz kolaydır. Dün sabah telefon çalınca, yakın dostlarımdan biri sidir diyerek açtım.

Telefon Moskova'dan geliyordu ve öteki uçta Mihail Gorbaçov vardı.

Yardımcısı Rustem Khariov ile birlikte gazeteyi aramışlardı ve sekreterim Nazan bağlamıştı eve.
Gorbaçov'la birkaç kelime ettikten sonra, daha iyi ingilizce bilen Rustem Khairov söylediklerini tercüme etmeye başladı.

Gorbaçov, 26 Eylül tarihinde Amerika'nın San Fransisco kentinde büyük bir toplantı yapılacağını anlatıyordu.
"Gorbaçov Vakfı"nın düzenlediği toplantıya birçok ülkenin yöneticisi ve önde gelen siyasetçisi katılacaktı.
Davet edilen ünlü devlet ve hükümet adamları listesinde Tansu Çiller de vardı.
1 Ekim'e kadar sürecek olan toplantı, birçok dünya liderini bir araya getirecekti.
Ne var ki Gorbaçov, sadece siyasi bir toplantıyla yetinmiyor ve bunun düşünce boyutuyla bütünlenmesini istiyordu.

Bu yüzden siyasi toplantıyla aynı anda, aynı mekanda ve aynı çerçevede bir de "entelektüel toplantı" gerçekleştirmeyi planlamıştı.
Bu bölüme dünyanın çeşitli ülkelerinden yazarlar, bilimadamları ve sanatçılar katılacaktı ama bu kişilerin sayısı 15'le sınırlı tutulacaktı.
Telefonun birinci amacı buydu işte. San Fransisco'daki toplantıya çağırıyordu.
Unesco Genel Direktörü Federico Mayor, Arthur Miller, Alvin Toffler gibi dostlar da çağrılılar arasındaydı.

Davete teşekkür edip, geleceğimi söyledim.
Sanırım ki bu ilginç siyasi ve entelektüel buluşmanın öyküsünü San Fransisco'dan yazarak anlatırım sizlere.

★★★

GORBAÇOV'un ikinci daveti ise Kırgızistan'la ilgiliydi.
Biliyorsunuz, 1986'da, yani Gorbaçov döneminin ilk yılında, Cengiz Aytmatov'un daveti üzerine, 12 kişi Kırgızistan'daki Issık Göl'de buluşmuş ve bir forum kurmuştuk.
Aytmatov'un çok saydığı ve beni yıllar önce Stockholm'de bu büyük Kırgız yazarıyla tanıştıran Yaşar Kemal, foruma kurucu üye olarak katılmamı sağlamıştı.

Daha sonra forumun çalışmaları devam etti ve bu grup benim hayatımda, Unesco Genel Direktör Danışmanlığı'na kadar uzanan önemli bir rol oynadı.
Gorbaçov, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Askar Aka-yev'le konuşmuş.
Gelecek yıl Issık Göl'de forumun 10'uncu yıl kutlaması ve toplantısı yapılacak.

★★★

On yıl geçivermiş. Yani bir yüzyılın onda biri.
Gorbaçov telefonu kapattıktan sonra düşünüp durdum: Daha dokuz yıl önce Mihail Gorbaçov dünyanın en güçlü adamıydı. Sovyet imparatorluğunun kalbi olan Kremlin'de oturuyordu.
Berlin Duvarı da yerliyerindeydi, Lenin heykelleri de.

Dokuz yıl önce bu değişikliklerin olacağına kendisi de inanamazdı. Çünkü Moskova'daki toplantımızda, "Sosyalizmden ve Leninizmden taviz vermiyoruz" diyordu.

Gorbaçov'un Dışişleri Bakanı olarak, depremi, değişikliği günü gününe yaşamış olan Eduard Şevardnadze'nin bu konuda çok ilginç bir teorisi var.
Bunu da yarın anlatırım.