Yaşar Kemal Cumhuriyet muhabiri olarak 1961 seçimlerinde İsmet Paşa ile Malatya’ya gitmiş. Orada bir gece Paşa, Yaşar Kemal’e “Gel bakalım Gökçeli” demiş “Tek kanatlı kuş uçar mı?” “Uçmaz paşam!” demiş Yaşar Kemal. İsmet Paşa “İşte biz bu hatayı yaptık” diye devam etmiş. “Bir demokrasinin sağ ve sol kanatları olur. Biz tek kanatla kuş uçurmaya kalktık.” Bu sözlerin söylendiği tarih 1961, yani demokrasi denemesinin duvara tosladığı ve başarısızlıkla sonuçlandığı bir dönem. Bu açıdan da çok önemli. Çünkü eğer siyaset (İsmet Paşa’nın saptaması ile) sağcı CHP ile sağcı DP arasında yapılmasa idi, Türkiye çok farklı noktalara gidebilirdi. Tek parti rejimine başkaldıran Demokrat Parti “Yeter söz milletin!” gibi sol bir sloganla ortaya çıktı, ezilen kesimleri temsil etti ama siyasetini daha çok din ve muhafazakârlık üzerine oturttu. Bu da Türkiye’yi tek kanatlı bir kuşa benzetti. Nitekim Paşa’nın bu sözlerinden sonra Türkiye İşçi Partisi kurulacak ve bir süre sonra da bizzat İsmet Paşa CHP’nin “Ortanın sol”unda olduğunu açıklayacaktır. Yani rejimin solundaki boşluk doldurulmaya, kuşa ikinci bir kanat takılmaya çalışılacaktır. Ne yazık bu deneme de başarılı olamadı. Sola tahammülü olmayan rejim Türkiye İşçi Partisi’ni kapattı. CHP ise bütün gayretlere rağmen ezilenlerin temsilcisi bir sol parti haline gelemedi. Bugün böyle bir iddiası da kalmadı zaten.

Yaşar Kemal’in bana anlattığı ve ayrıntılarıyla yazmasını beklediğim bu önemli anı, Türkiye’nin bugünkü krizlerine de ışık tutacak nitelikte. Bugün siyasetimizin sol yanı boş. Ankara sürekli olarak “Sol yanımda yarem var/Sağ yana çevir beni” türküsünü söylüyor. Politik jargon bile buna göre değişti. Eskiden TİP gibi sol partiler “halk”, sağ partiler ise “millet” kavramını kullanırdı.Şimdi bakıyoruz, herkes millet diyor, muhafazakâr değerler üzerinden prim yapmaya çalışıyor, sol (!) parti liderleri namaz kılarken gazetecileri çağırıp fotoğraf çektirmek ihtiyacını hissediyor. İşçi sınıfı, emek, sendika, dayanışma gibi kavramlar ise tozlu raflara kaldırıldı. Yani gene başa döndük. İsmet Paşa’nın deyimiyle tek kanatlı kuş uçurmaya çalışıyoruz. Göreceksiniz ki bu sefer de uçmayacak. Sağ ve solda toplanmayı başaramamış olan görüşler kendilerini din ve etnik temelde ifade etme yarışına girişecekler. Çağdaş bir demokrasiye kavuşmak ve Türkiye’yi kutuplaşmalardan kurtarmak istiyorsak; İsmet Paşa’nın tarihi öğüdüne kulak vermeliyiz. Çünkü “bittecrübe sabit!”