“Kanaatimce, beşeriyet tarihi boyunca, insan zekâsının vücuda getirdiği en cesur eser olan Avrupa Ekonomik Topluluğu’nun, Konsey ve Komisyonu’nun mümtaz temsilcilerini burada selamlamak benim için büyük bir şeref ve zevktir…. Hakikaten, bugün Türkiye’yi ebediyen Avrupa’ya bağlayacak anlaşmayı imzalamış bulunuyorsunuz. “İsmet İnönü -12 Eylül 1963
Bu sözleri CHP’nin ikinci genel başkanı ve ikinci Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü söylüyor. Yani Lozan’ı imzalayan el, Avrupa ile bütünleşme anlaşmamızı da imzalıyor. Buradan çıkarılacak büyük dersler olduğunu düşünüyorum.
CHP Türkiye’nin en eski, en köklü partisi; şu anda da 171 milletvekiliyle ana muhalefet görevini yürütüyor. Sayın Baykal’ın dün belirttiği gibi 6 milyon seçmenin oyunu almış ve parlamentoya 177 milletvekili göndermiş bir parti. Bu partideki tartışmalar elbette kamuoyunu da basını da ilgilendiriyor. Biliyorsunuz, benim önerim, bu tartışmanın, “genel başkan adayları’ nın dedikodusu düzeyinde yapılmaması ve ideolojik bir içerik kazanması idi. Bugün de aynı fikirdeyim. Dün Cumhuriyet Gazetesi’nin baş yazısında şöyle bir saptama yapılıyordu: “….ucu açık müzakere süreci üzerine AB’ye bağlanması, AKP’nin bir süre için yolunu açmıştır. Bu ortamda muhalefet partisine ne gibi bir işlev düşmektedir? CHP eski deyişle mütereddit, yeni deyişle ikirciklidir. “Bu saptamaya katılmamak mümkün değil. 2000’li yıllarda Türkiye’nin en önemli meselesi olan AB konusunda ana muhalefet partisinin ikircikli olması kabul edilemez ve kanımca bu tutum tarihsel bir kayma yaratmıştır. Ayrıca CHP’nin geçmişine ve ilkelerine de uygun değildir. Cumhuriyetimizin kuruluş belgesi olan Lozan Antlaşması da Avrupa ile sürdürülen sert ve yorucu müzakereler sonucunda imzalanmış bir belge değil midir? Bu müzakereler sırasında da Türkiye’ye, kabul etmesi olanaksız görünen bazı koşullar dayatılmamış mıdır? Ama İsmet İnönü başkanlığındaki heyet, bu istekleri geri çevirmeyi ve makul bir noktada buluşmayı başararak bize özgür bir vatanda yaşama olanağı sunmuştur. Bugün de yapılması gereken iş budur. Avrupa Birliği müzakerelerini CHP kadroları yürütmelidir. Çünkü bu müzakereler Lozan’ın devamıdır. Eğer Sevr’in devamı olmasını arzu edenler varsa, bunları püskürtmek de CHP kadrolarının görevidir.