Bizde müstehcenlik konusu ve kitap toplama merakı durur durur hortlar. Şimdi yine bazı kitaplar yasaklanıyor. Bu ülkede şiddeti yüceltmek serbest ama cinsellik tabu. Düşünün ki Evliya Çelebi bile müstehcen bulundu. Yüzyıllar sonra Evliya Çelebi’nin kitaplarının açık saçık olduğu keşfediliyor. Neredeyse manevi olarak yargılayacaklar büyük seyahatname yazarını. Neresinden baksanız rezalet.
Geçenlerde sufizme meraklı yabancı bir gazeteci, Mevlânâ’nın Mesnevi ve Fih-i Ma-fih eserlerini okuduğunu ama bu kitaplarda yer alan açık saçık hikâyelere bir anlam veremediğini söyledi. Gerçekten de Mevlânâ’nın eserlerinde, Evliya Çelebi ile ölçülemeyecek kadar dehşet verici, müstehcen hikâyeler anlatılır. Bu soruyu, “zamanın ahlâk anlayışını değiştirdiği”ni söyleyerek cevapladım. Ahlâk dediğimiz şey görece bir kavramdır. Tarihe, dönemlere ve coğrafyaya göre değişiklikler gösterir. Bir örnek vermek gerekirse bunu en iyi, büyük değişimler geçiren toplumumuzda buluruz. Bir zamanlar İstanbul’da erkeklerin dört kadınla evlenmesi, üstüne bir de cariyelerle yatıp kalkması ahlâka uygun bir davranıştı. Bugün bir erkek karısından başka bir kadınla Boğaz’da yemek yese kıyamet kopuyor. Gazeteler günlerce bu olayı yazıyorlar. Demek ki ahlâk anlayışı kökünden değişmiş.
Eğer geçmişi bugünün ahlâk anlayışıyla yargılamaya kalkarsak Naima’nın da poşete konması gerekir, Mevlânâ’nın da, Karagöz metinlerinin de…Osmanlı’yla ilgili anılarını kaleme alan bir İngiliz büyükelçi, çoluk çocuk birlikte seyredilen Karagöz oyunlarının açık saçıklığı karşısında dehşete düştüğünü yazar. Padişahlara Karagöz oynatan hayaliler, “Tokmaklı mı tokmaksız mı?” diye sorarlarmış.
Halk türküleri de açık saçık imgelerle doludur. TRT, türkülerde geçen “memeler”i “sineler”i, “koynuna”ları “yanına” yapmıştır. Karacoğlan’ın “Kız Gelin Atışması” erotik edebiyata, bazı şiirleri ise pedofiliye girer. Bu konuda sayısız örnek vermek mümkün.
Bu yüzden gelin geçmişi, bugünün kavramlarıyla yargılamaktan vazgeçelim. Ahlâk, ideoloji, siyaset gibi kavramlar değişkendir. Her birini kendi döneminin anlayışı içinde değerlendirmek en iyisi.
Not: Ahlak anlayışı gibi siyasi iklimler de değişkendir. Zaman en iyi yargıç. Bu yüzden olasılıkları ve tahminlerimi belirttiğim bir yazı üzerine kopan fırtınalardan uzak kalacağım. Nasıl olsa hepimiz yaşayıp göreceğiz. Daha önce ne söylesek fayda etmez.