Dünya Değişirken – Zülfü Livaneli
Bizim gibi ülkelerde, önüne gelenin kullandığı çok etkili bir silah vardır: İftira!
Gerçek saygısının her şeyin üstünde gelmediği; duyduklarından kuşkulanma ve doğruyu araştırma yeteneğini geliştirememiş toplumlarda, “Çamur at izi kalsın” anlayışı, bir kural haline gelir.
“Ateş olmayan yerden duman çıkmaz!” atasözü de bu haksız yargıları destekler.
Zaten dilimizde bu anlayışı pekiştiren çok söze rastlanır:
“Bir şeyin şuyuu, vukuundan beterdir.”
“Adı çıkmış dokuza, inmez sekize.”
“İnsanın adı çıkacağına, canı çıksın!”
***
Gazetelerde, İtalyan savcı Di Pietro’nun başına gelenleri okuyunca bu atasözleri aklıma geldi.
Bildiğiniz gibi İtalyan Temiz Eller hareketinin bu efsane ismi geçenlerde Türkiye’ye gelmiş ve herkesi pek etkilemişti.
Ítalya’da insanların sığınacağı son namus kalesi gibi görülen ve politikada müthiş bir geleceği olduğuna inanılan Di Pietro, canını yaktığı patronların hışmına uğradı.
Çok da akıllıca bir yol seçtiler.
Eğer Di Pietro’yu öldürtselerdi bir yarı tanrı yaratacaklardı ve bu Temiz Eller şehidinin ruhu, onları dirisinden de çok rahatsız edecekti.
Bu yüzden kurnazca bir buluşla, onu öldürmemeyi ama adını kirletmeyi seçtiler.
Her biri tek tek ifade vererek Di Pietro’nun sorgulama sırasında kendisi ve arkadaşları için rüşvet istediğini öne sürdüler.
Birçok patronun eşzamanlı hareketi sonunda Di Pietro için soruşturma açıldı, banka hesaplarına el kondu.
Şimdi zavallı Di Pietro evinin ve arabasının hesabını verebilmek için çırpınıyor.
Yıllar önce bir arkadaşından borç aldığını ve ödediğini anlatıyor.
Alçakgönüllü yaşamının bütün sırları teker teker açılıyor kamuoyuna.
Ve yavaş yavaş Di Pietro adı, yolsuzluk bataklığına bulaştırılıyor.
Suçlamaların aslı olmasa bile Di Pietro yıpratılmakta.
Artık bağımsız bir savcı değil, taraflardan biri.
Aylarca sürecek sorgulamalardan ve yayınlardan sonra insanların zihninde kuşku bulutları kalacak.
Zaten amaç da bu.
***
Böyle bir komplo her an, herkesin başına gelebilir.
Medya çağında bundan korunabilmenin bir yolu yok.
Temiz insanları ancak toplumun kendisi koruyabilir.
Bu da gazetelerde okuyup, televizyonda izlediklerine kuşkuyla yaklaşan, bazı medya gruplarının zaman zaman çıkarları uğruna gerçeği eğip büktüğünü bilen ve her suçlamanın delilini ve belgesini talep eden bilinçli bir toplum demektir.
Eğer böyle bir toplum bilinci yoksa ve insanlar hala “Valla gördüm; gazete yazdı!” zihin bulanıklığında yaşıyorsa, o zaman istediğiniz toplum figürünü, istediğiniz biçimde vurabilirsiniz.
Atış serbesttir.
***
Zavallı Di Pietro’yu domdom kurşunundan da beter bir iftira kurşunuyla vurdular.
Ne var ki kurşun, halkın Temiz Eller özlemini de yaralıyor.