74 yıl, bir insan için uzun süre, bir devlet için ise kısa!
Türkiye Cumhuriyeti, fırtınalı bir denizde yol alır gibi geçti bu kısa süreyi.
İsyanlar, sıkıyönetimler, olağanüstü hal uygulamaları, askeri darbeler, idamlar birbirini kovaladı.
Hele çok partili sisteme geçtikten sonra, olağanüstü önlemlere başvurmayan huzur dönemleri, parmakla sayılacak yıllarla sınırlanadı.
Çöken bir imparatorluğun karmaşık mirası ve dünyanın en belalı bölgelerinden birinde yer alıyor olmamız, bunda etkendi kuşkusuz.
Atatürk ve arkadaşları, bir mucize gerçekleştirerek, o korkunç kaostan modern bir Cumhuriyet çıkarmayı başardılar.
Ne yazık ki sonraki kuşaklar, Cumhuriyet ilkelerini içine sindiremedi ve Cumhuriyet'i demokrasiyle bütünleştiremedi.
***
UZUN yıllar, cumhuriyet kavramının her şeyi çözmeye yeteceği sanıldı.
Bizim her kötülüğü ve her iyiliği tek nedene bağlama alışkanlığımız, Osmanlı istibdadını hedef gösteriyordu.
Madem ki monarşi bütün kötülüklerin anasıydı, o zaman cumhuriyeti uygulamakla her türlü dertten kurtulmuş oluyorduk.
Yurdun her köşesini "Cumhuriyet fazilettir!" yazılarıyla donatmamız, coşkumuzu ve kararlılığımızı göstermeye yeterdi.
Oysa Suriye de bir cumhuriyetti, Libya da, İran da!
Demek ki cumhuriyet tek başına bir sistemi tarif etmeye yetmiyordu.
Bir cumhuriyet, demokrasi ile tamamlandığı zaman anlam kazanıyordu.
Kraliyet İngiltere'sindeki demokratik özgürlüğün, İran'daki cumhuriyet rejiminden kat kat fazla oluşu, bizi yeni düşünce ve arayışlara itiyordu.
***
CUMHURİYET'in 74. yılında, eğer Susurluk'la sarsılıyorsak, Esber Yağmurdereli'leri hapiste tutuyor ve çeteleri serbest bırakıyorsak,
hukuk sistemine duyduğumuz güveni yavaş yavaş yitiriyorsak,
bunun nedenini Cumhuriyet rejimini, eksiksiz bir demokrasiyle bütünlemeyi başaramamış oluşumuzda aramalıyız.
Cumhuriyeti korumak istiyorsak, bu ülkede hukuku üstün kılmanın ve demokratikleşmenin yollarını aramalıyız.
Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun!
***
NOT: Çankaya Belediye Başkanı sevgili dostum Doğan Taşdelen, büyük başarılara imza atmasıyla tanınır. Bugün de Kızılay Meydanı'nda bir Cumhuriyet Halk Balosu düzenliyor. Baloyu izlemek ve Ankaralı dostlarımla buluşmak için orada olacağım.
E mail: livaneli@milliyet.com.tr
