VALENCİA- Mahail Sergeyeviç Gorbaçov’u yıllardır görmedim. Televizyon ekranlarında ve gazetelerde gördüğüm resimlerden değişikliği anlama olanağım yoktu. Valencia’da karşılaştığım Gorbaçov kilo almış, rahatlamış ve o ağır sorumluluğu üzerinden attığı için neşesi yerine gelmiş. Bol bol gülüyor, şakalaşıyor. En fırtınalı döneminde Sovyetler Birliği’ni yönetmiş olmanın, darbelerle devrilmenin acılarını unutmuş görünüyor.
Gorbaçov’un ön ayak olduğu Isık Göl forumu, 1986’dan beri toplantılarını sürdürmekte. Önceleri her yıl yapılan toplantılar şimdi 2-3 yılda bir tekrarlanıyor. Forumun en sadık üyeleri arasında Alvin ve Heidi Toffler, Alexander King, UNESCO Genel Direktörü Federico Mayor, Peter Ustinov ve Cengiz Aytmatov yer alıyor. Arthut Miller ve Yaşar Kemal pek fazla zaman bulamıyorlar. Geçtiğimiz yıl Mihail Gorbaçov, forum üyelerine birer mektup göndererek, geçmiş dönemin anlatılacağı bir kitabın yazımına yardımcı olmamızı önerdi. Bu yıl da Gorbaçov’un yardımcısı Rüstem Hayırov , Issık Göl toplantısını İstanbul’da yapmak istediklerini bildirdi. İlk başta çok çekici gelen bir düşünceydi bu. Türkiye’nin içine sürüklendiği yalnızlığı kıran bu tip toplantılar yararlıydı. Mihail Gorbaçov, Alvin Toffler, Peter Ustinov gibi kişiliklerin İstanbul’da toplanması, bizim politikacılarla ve aydınlarla tanışması heyecan vericiydi. Ayrıca dünya basını da ilgi göstereceği için İstanbul, yabancı ülkelerde epeyce yankılanacak bir toplantıya ev sahipliği yapmış olacaktı. Bu yüzden öneriye “evet” cevabı verdim. Haziran ayında Issık göl forumunu İstanbul’da toplayacaktık. Bütün bu planlar 3-4 ay öncesine aitti.
Ne var ki bu süre içinde Türkiye’nin böylesine değişeceğini tahmin edememiştim. Ekonomik kriz, yerel seçimler ve Türkiye’nin içine sürüklendiği belirsizlik ortamı, beni bu toplantıya ev sahipliği yapma konusunda kuşkuya düşürdü. Onca kişinin geliş-gidişi ve ağırlanışı bu koşullarda zorlaşmıştı. Haziran ayında hangi hükümetin işbaşında olacağını kestirmek bile güçtü artık. Bu yüzden toplantıyı ertelemeye karar verdim ve durumu Valencia’da Mihail Gorbaçov’a anlattım.
Mihail Gorbaçov, kendi adına kurduğu bir vakıfla mücadeleye devam ediyor. Dünya liderleriyle ve daha da önemlisi entelektüel forumlarla sürekli ilişki halinde. Valencia’ya bu amaçla, Helsinki Yurttaşlar Meclisi toplantısına katılmaya geldi. Yaptığı konuşmaya yarın değineceğim