“İbrişimin kozaları/Batsın Avşar kazaları/Sarıkamış’ta kırıldı/Gonca gülün tazeleri”Sarıkamış faciasının 90. yıldönümü nedeniyle gündeme gelmesi ve Dr. Birgür Sönmez’in anma çalışmaları, birçok kişinin içinde gizli gizli kanamakta olan yarayı açığa vurmak bakımından iyi oldu.Bunu medya açısından söylüyorum.Yoksa Sarıkamış; yazarlarımızın, sanatçılarımızın gündeminden hiçbir zaman düşmemişti.Yaşar Kemal, birçok yabancı dile çevrilen “Kimsecik”, daha sonra da “Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana” romanlarında Sarıkamış’ı insanın içini burkan bir acıyla anlatmıştı.Yazın köylüler ağaçların tepelerinde top arabaları ve insan cesetleri görüyorlar, bunların oraya nasıl çıktığını merak ediyorlardı.Oysa top arabaları ve askerler ağaca çıkmamış, karla kaplanmış olan ağacın tepesinde kalmışlardı.Kar eriyince de böyle akıl dışı bir görüntü çıkmıştı ortaya.Bunlar, gerçekten yaşanmıştı.
Ruhi Su, Sarıkamış ağıtları söylerdi: “Yüzbaşılar yüzbaşılar/Tabur taburu karşılar/Yağmur yağıp gün değişin/Yatan şehitler ışılar” Bu ağıtları Yaşar Kemal Çukurova’da derlemiş, 1943 yılında “Ağıtlar” kitabıyla kayda geçirmişti.Geçenlerde Abbas Güçlü’nün “Genç Bakış” programı için Kadir Has Üniversitesi’nde konuşuyordum.Orada gençlere milliyetçilik konusunda kendi “orta yaş bakışı”ımı anlattım.Daha önce birçok yazıda tekrar ettiğim görüş; “Mustafa Kemal Paşa ve Enver Paşa milliyetçilikleri” arasındaki farktı.İkisi de milliyetçiydi, yıkılmak üzere olan ülkelerini savunmak için canlarını dişlerine takmışlardı ama Mustafa Kemal’in soğukkanlı ve gerçekçi milliyetçiliğine karşılık, Enver Paşa hayalperest, maceracı bir milliyetçilik anlayışına sahipti.Bu yüzden yalnız Sarıkamış’ta değil her cephede milyonlarca insanımız kırıldı, Ermeni yurttaşlar tehcir kararıyla perişan edildi, Almanlar’ın yanında savaşa girilerek bir imparatorluk kaybedildi.Geride ağıtlar, figanlar ve bugün bile başımızı ağrıtan sorunlar kaldı.Ve milyonlarca insanımızı kırdıran vatanperver ama hayalci başkumandan Enver, halk türkülerine şöyle geçti:”Askeri kırdıran Enver Paşa”Ömrü, vatanı uğruna savaşlarda geçmiş ve sonunda Kızılordu’ya karşı savaşırken at sırtında ölmüş bir asker için bundan acı bir hüküm olabilir mi?Sarıkamış şehitlerini, şehadetlerinin 90. yıldönümünde saygıyla, acıyla, onurla anıyoruz.